0 – 1 Yaş Çocuğunun Gelişim Özellikleri

0-1 yaş çocuğunun gelişim özellikleri
0-1 yaş çocuğunun gelişim özellikleri

0 – 1 Yaş Çocuğunun Gelişim Özellikleri

Canlılar dünyasında bakımı en uzun süren canlı insan yavrusudur. Hayatının devamında kendi kendine idare edebilmesi için uzunca bir süre anne ve baba tarafından öz bakımı yapılır, ihtiyaçları karşılanır ve ilgi yeteneklerinin gelişmesi adına birçok çalışma yapılır. Özellikle çocuğun doğumundan itibaren ilk bir yıl içinde annesi ile kurduğu ilişki çocuk ruh sağlığı için çok önemlidir. Anne ve çocuk arasında duygusal bağın kurulduğu bu özel dönemde çocuğun sosyal, duygusal ve zihinsel gelişimi de etkileşimli bir şekilde ilerlemektedir. Bilinçli her ebeveyn tarafından çok merak edilen bir konu olan 0 – 1 yaş çocuğunun gelişim özellikleri hakkında hazırladığımız yazımızı keyifle okumanızı temenni ederiz. Dileriz ki çocuğunuz ile kurmaya başlayacağınız sağlıklı iletişim bir ömür devam etsin…

1 yaş çocuğun gelişim özellikleri
1 yaş çocuğun gelişim özellikleri

Çocuğun doğumdan sonraki ilk ayları anne karnındaki son haftalarındaki yaşamından pek bir farklılık göstermez. Günün büyük kısmını uykusunda geçiren bebek, altı temizlenip ve karnı doyurulunca tekrar uykuya dalar. Bu dönemde daha çok kendine dönük olan çocuk ilerleyen aylarda dış dünyaya daha açık hale gelmektedir. Bu dönem bebeğinin gereksinimlerinin düzenli olarak ve bekletilmeden karşılanması gerekmektedir. Güven duygusunun gelişimi için özellikle bu konu çok önemlidir. Zaman geçtikçe bebek de ihtiyaçlarının aksatılmadan karşılandığını görünce beklemeyi öğrenecektir. Annesine ihtiyaç duyduğu zaman yüksek sesle ağlayıp bağırmak yerine daha sakince ağlayarak aslında annesine çağrısını yapacaktır. Bu dönemde anne çocuk arasında öyle bir bağ oluşmaktadır ki bebeğin ağlama tarzından neye ihtiyaç duyduğunu anne rahatlıkla anlayabilmektedir.

Daha kolay ve anlaşılır olması adına 0 – 1 yaş çocuğunun gelişimini yeni doğan 0 – 1 ay, 1- 3 ay, 3 – 6 ay, 6 – 9 ay ve 9 – 12 ay gelişim evrelerine göre inceleyeceğiz.

Yeni Doğan 0 – 1 Ay Çocuğunun Gelişim Özellikleri

0-1 aylık çocuğun gelişim özellikleri
0-1 aylık çocuğun gelişim özellikleri

Yeni doğan bebek doğduğu andan itibaren yüksek bir öğrenme potansiyeline sahiptir. Çevreden gelen her uyarıya açık olan yeni doğan bebeği sesleri duymakta, insanları görmekte ve her şeyi hissederek çeşitli tepkiler vermektedir. Yeni doğan bebeğinin öğrenebildikleri yapabildiklerinden çok daha fazladır. Çocuğun çevresini tanımasına yardımcı olmak için zengin uyaranlar sunulmalıdır. Yeni doğan bebeğinin duyuları da oldukça gelişmiştir. Görme, işitme, koklama, tat alma, solunum, çevredekileri hissetme ve acıya karşı duyarlı olma gibi algıları gelişmiştir.

Tepkilerinin çoğu refleks hareketlere dayanmaktadır. Yeni doğan bebeğin emme, tutma ve nefes alma tutma gibi hayati önemi olan hareketleri de refleksif olarak gerçekleşmektedir. Yeni doğan bebeğin motor becerileri oldukça sınırlıdır. Yatarken dönemez ya da başını kaldıramaz. Ancak birinci ayın sonunda yata pozisyonda iken başını bir miktar kaldırmaya başlayacaktır.

Yeni doğan bebeğin motor becerileri;

  • Kol, bacak, baş ve gövdesine hakim değildir. Kucakta yüzü koyun tutulduğunda bacaklar dizlerden karın bölgesine doğru çekilir ve kamburumsu çıkıntı oluşur.
  • Baş kısmında ise geriye doğru düşme refleksi görülmektedir.
  • Ayrıca avucunun tamamı ile yakalama, emme, yutma refleksinin yanı sıra sallama, tırmalama veya sürtme gibi refleks hareketleri de yaptığı görülmektedir.

Yeni doğan bebeğin algısal becerileri;

  • Parlak cisimleri hemen fark eder.
  • Hareket eden cisimleri algılayabilir. Ancak nesnenin takibi için birkaç ay kadar süre gereklidir.
  • Gözbebekleri ışığa duyarlıdır.
  • 15 – 20 cm mesafeden tutulan cisimlere odaklanabilir.
  • Özellikle annesinin yüzüne özel ilgi duyar. Emzirme sırasında annesinin yüzünü dikkatlice inceler.
  • Başının üzerinde asılı duran cismi göremez ancak göz hizasındaki cisimleri sınırlı baş ve göz hareketleri ile inceler.
  • Yeni doğan bebeğin duyma becerisi görme becerisine göre daha fazla gelişmiştir.
  • Sesleri tanır ve özellikle annesinin sesini diğer seslerden ayırt edebilir.
  • Yani doğan bebek tatlı, acı, ekşi ve tuzlu tatları da algılayabilmektedir.
  • Özellikle annesinin kokusunu ayırt edebilen yeni doğan bebeğinde koku duyusu da oldukça gelişmiştir.

1 – 3 Ay Çocuğunun Gelişim Özellikleri

1-3 aylık çocuğun gelişim özellikleri
1-3 aylık çocuğun gelişim özellikleri

Bu dönem çocuğunun sosyal, duygusal ve zihinsel gelişimini desteklemek için ninni, şarkı mırıldanmak, bol bol gülümsemek, fiziksel temas kurmak, göz iletişimi kurmak,  parmak masajı yapmak, görüş alanında renkli objeleri hareket ettirerek oyunlar oynamak önemle tavsiye edilmektedir.

1 – 3 ay bebeğinin motor becerileri;

  • Sırt üstü yatarken başını yana doğru çevirebilir.
  • Kollar çok hareketlidir ve bacaklarda ani hareketlenmeler görülebilir.
  • Uyku halinde iken parmaklar içeri kıvrılmıştır ve eller kapalı pozisyondadır.
  • Yanağına dokunulduğunda başını o yöne çevirerek emme hareketi yapar.
  • Başını taşıma yeteneği hala yeterli değildir. Bu nedenle taşırken boyun bölgesinden desteklenmelidir.
  • Yüzü koyun yattığında başını yana çevirebilir. Kalçayı yukarı kaldırabilir, bacaklarını dizden içeri doğru bükebilir ve kollarını gövdeden ayırabilir.

1 – 3 ay bebeğinin algısal becerileri;

  • Işığa karşı duyarlıdır. Gözleri ışık kaynağına doğru yönelir.
  • Başını ve gözlerini 180 derecelik açı ile hareket ettirerek nesne takibini yapabilir.
  • Görüş alanı içindeki hareketli nesneye bakışlarını yoğunlaştırabilir. Bakışlarını odaklamayı öğrenir.
  • Yüksek sese karşı tepki gösterebilir.
  • Acıktığında, huzursuz hissettiğinde olan gücüyle ağlar.
  • Keyfi yerinde olduğunda ise gırtlaktan gelen hafif sesler çıkarır.

1-3 ay bebeğinin sosyal becerileri;

  • Zamanının büyük kısmını uyuyarak geçirir.
  • Yüz ifadesi genelde belirsizdir.
  • Konuşan kişinin yüzünü dikkatlice inceler.
  • Kucağına alındığında ya da ilgilenildiğinde genelde ağlamayı keser.
  • Avuç içi daima kapalıdır. Ancak içine parmak ile dokunulduğunda hemen kavrar.
  • Kendini tek iletişim yolu olan ağlama ile ifade eder.

3- 6 Ay Çocuğunun Gelişim Özellikleri

3-6 aylık çocuğun gelişim özellikleri
3-6 aylık çocuğun gelişim özellikleri

Bu dönemde çıngıraklı oyuncaklar bebeğin oldukça dikkatini çekmektedir. Kucağa alındığında ya da yatar pozisyonda iken çıngıraklı oyuncaklar tutarak başını dik tutmasını sağlayabilirsiniz. Bu dönemde bebek görüş alanındaki objeleri 180 derece kafa ve göz hareketleri ile takip edebilmektedir. Nesnelere uzanma, dokunma ve ağzına alma gibi hareketleri de sıklıkla yaptığı görülmektedir. Bu dönemde bebek ile etkin iletişim içinde olmak, şarkılar söylemek, kucağa alarak sevgi ifadeleri kullanmak ve bebeğe neşeli bir yüz ifadesi ile yaklaşmak çok önemlidir.

3 – 6 ay bebeğinin motor becerileri;

  • Sırt üstü pozisyonda başını ortada tutabilir.
  • Kol ve bacak hareketleri daha düzenli ve istemlidir.
  • Ellerini yanlara doğru açabilir, göğüs ve çene üzerinde birleştirebilir.
  • Bacaklarını teker teker ya da ikisini birden hızlıca sallayarak tekme atabilir.
  • Baş daha iyi kontrol edilebilir surumdadır. Dik pozisyonda tutulduğunda baş artık daha az geriye düşer.

3 – 6 ay bebeğinin algısal becerileri;

  • Bebek artık sadece objenin nerede olduğunu değil, ne olduğunu da fark edebilmektedir.
  • İnsan yüzlerine olan ilgisi devam etmektedir. İnsanların hareketlerini de izlemeye başlamıştır.
  • Oyuncağı elinde tutar ancak el – göz koordinasyonu tam olarak gelişmediği için pek çok kez yüzüne vurabilir.
  • Keyfi yerinde ve huzurlu iken kendi kendine sesler çıkarır.
  • Gözlerini ve başını ses & ışık kaynağına yöneltebilir.

3 – 6 ay bebeğinin sosyal becerileri;

  • Özellikle beslenirken aldığı keyif bebeğin yüzünden ve çıkardığı seslerden anlaşılabilir.
  • Tanıdık ses ve yüzlere karşı sosyal gülümseme adı verilen hareketler yapabilir. Cıvıldama ya da coşkulu hareketler görülebilir.
  • Yıkanma, giyinme ve banyo yağma gibi günlük aktivitelerden aldığı hazzı belli eder.
  • Dil gelişimi açısından baktığımızda 3 aylık bebeğin artık önceki aylara göre daha az ağladığını söyleyebiliriz. Kumru gibi sesler çıkarması bebeğin cıvıldama döneminde olduğunu göstermektedir. Cıvıldama bebeğin zihinsel gelişimi destekleyen sözel ifadelerdir.
  • Bilişsel gelişimi açısından bakıldığında 3 – 6 aylık bebeğin rastlantı sonucu öğrendiği bir davranışı sürekli tekrar ettiği görülmektedir. İlk devresel tepkiler olarak adlandırılan bu hareketler bir bakıma bebeğin istemli yaptığı hareketlerin de temelini oluşturmaktadır.

6 – 9 Ay Çocuğunun Gelişim Özellikleri

6-9 aylık çocuğun gelişim özellikleri
6-9 aylık çocuğun gelişim özellikleri

Bu dönemde bebeğinizin yanında durarak oturma alıştırmaları yapabilirsiniz.  10 dakika boyunca yan ve arkaya düşmesini engelleyecek destekler alarak oturmasını sağlayın.  Yüzü koyun yatarken sevdiği bir oyuncağa ulaşması için onu cesaretlendirin. Bebeğinize adı ile seslenin ve bunu yüksek sesle tekrar edin. Konuşma eğitimini desteklemesi için bebeğini ile bol bol şarkılı ve ritimli oyunlar oynayın.

6 – 9 ay bebeğinin motor becerileri;

  • Sırt üstü yatarken başını kaldırabilir.
  • Yatar pozisyonda iken bacaklarını kaldırarak eli ile yakalayabilir.
  • Bebek arabasında ya da beşikte oturur pozisyonda durabilir. Baş ve sırt dik bir şekilde durabilir.
  • Kollarını istemli bir şekilde uzanmak için kullanabilir.
  • Bacaklarını etkili bir şekilde kullanarak tekme atabilir.
  • Yüzükoyun yatarken yana dönebilir ve sırt üstü pozisyon alabilir.

6 – 9 ay bebeğinin algısal becerileri;

  • İlgisini çeken her şeyi büyük bir dikkat ile izler.
  • 15 – 30 cm yakınındaki nesneleri hemen far eder ve yakalamak için elleri ile hamle yapar.
  • Sesi duyar duymaz kaynağına doğru yönelir.
  • Topluluk içinde kimin konuştuğunu hemen fark eder.
  • Özellikle oyun oynarken keyifli sesler çıkarır.
  • Huzursuz ve rahatsız olduğunda ise bağırır.

6 – 9 ay bebeğinin sosyal becerileri;

  • Boyutları daha küçük olan oyuncakları daha rahat kavrayabilir.
  • Çoğunlukla her iki elini ama bazen de tek elini kullanır.
  • Eline aldığı her objeyi ağzına götürür. Bu dönem ile bebek oral döneme girdiğinin sinyallerini de vermektedir. Bu dönemde ağız bölgesi bebeğin en çok ilgisini çeken bölgedir. Çocuk ağız sayesinde dış dünyayı tanımaktadır.
  • Biberon ile beslenirken biberona, anne sütünü emerken de memeye vurarak beslendiği kaynağı elleri ile kavrar.
  • Ayak ve el hareketlerini yoğun olarak izler.
  • Eline verilen oyuncakları atma eğilimi gösterir. Ses çıkarıp çıkarmadığını dinler.
  • Eline aldığı oyuncağı bir elinden diğerine alarak sürekli değiştirir.
  • Dil gelişimi olarak bakıldığında, 6 – 9 ay bebeği konuşmasını hızlandıran tek heceli ve anlamı olmayan sözcükler çıkarır. Anne ve babası bu dönemde bebekle konuşursa bebeğin seslendirme ve konuşma becerisi daha da gelişecektir.
  • Bilişsel gelişim anlamında en büyük farklılık bebeğin gördüğü nesneyi almaya yönelik atılım yapmasıdır. Rastlantısal hareketleri devam etmekte iken istemli hareketler yapması bilişsel olarak gelişim gösterdiğinin en büyük kanıtıdır.

9 – 12 Ay Çocuğunun Gelişim Özellikleri

9-12 aylık çocuğun gelişim özellikleri
9-12 aylık çocuğun gelişim özellikleri

Bu dönem içinde çocuğunuzu yürümesi için destekleyici aktivitelere yönlendirebilirsiniz. Her zaman güvende hissetmesini sağlayın ve yanında olduğunuzu hissettirin. Örneğin oyuncağına gitmesi için cesaretlendirici çalışmalar yapabilirsiniz. Dil gelişimi için ise bol resimli çocuk kitaplarından yardım alabilirsiniz. Şarkılı, tekerlemeli oyunlar oynayabilir ve çocuğunuz ile sohbet edebilirsiniz. Yine dil gelişimini ve sosyal becerilerinin gelişimini desteklemesi için sosyal ortamlara girmesini sağlayın. Ailecek vakit geçirmek için parmak oyunları ve kukla oyunları gibi keyifli etkinliklerden yararlanabilirsiniz.

9 – 12 ay bebeğinin motor becerileri;

  • Yerde desteksiz ve tek başına oturabilir.
  • Otururken dengesini yitirmeden oyuncağına uzanabilir.
  • Gövdesini dilediği yan tarafa çevirebilir.
  • Tüm bedenini etkili bir şeklide kullanabilir.
  • Emekleyerek, sürüklenerek hareket eder.
  • Bir desteğe tutunarak ayakta durabilir ve amaçlı bir şekilde adım atarak bir süre yürüyebilir.
  • Tek eli veya her iki eli ile tutulduğunda yürüyebilir.
  • Kısa bir süre de olsa tek başına ayakta durabilir.
  • Emekleyerek merdivenlerden yukarı çıkabilir.

9 – 12 ay bebeğinin algısal becerileri;

  • Baş ve işaret parmaklarını kullanarak ince, küçük parçaları tutabilir.
  • Kendisine uzatılan bir oyuncağı tek eli ile tutabilir.
  • Uzaktaki nesneleri işaret parmağı ile gösterir.
  • İnsanları, hayvanları kısacası hareket eden her şeyi büyük bir dikkat ile izler. Resim ve fotoğraflara ilgi gösterir.
  • ‘Hayır’ gibi olumsuz ifadeleri ve ‘güle güle’ gibi sözleri anlar.
  • Dudak şapırdatma, öksürme ve dikkat çekmek için bağırma gibi sesler çıkarır.
  • İsmi ile seslenildiğinde hemen o yöne döner.

9 – 12 ay bebeğinin sosyal becerileri;

  • Tanıdığı kişiler ile ilk defa gördüğü kişilere belirgin şeklide farklı davranır.
  • Su içerken bardağı ya da biberonu eli ile tam olarak kavrar.
  • Giyinirken desteksiz oturma, ellerini ve kollarını kaldırma gibi annesine yardım edici davranmaya yavaş yavaş başlamıştır.
  • Oyun zevki de değişmeye başlamıştır. Boşluklara gelmesi gereken puzzle parçalarını takmayı çok sever. Legoları gelişi güzel üst üste dizerek kule yapabilir. İç içe geçen oyuncaklar ile oynamaktan çok hoşlanır.
  • Ses çıkaran oyuncaklardan özellikle çok hoşlanır.
  • İstendiği zaman oyuncaklarını uzatabilir.
  • Sohbetleri dinlemekten zevk alırlar. Kendilerince sesler çıkararak bir takım tepkiler verirler.
  • Tanıdıklarına sevecen bir şekilde yaklaşır ve ilk defa gördüğü insanlara kaşı tepki gösterebilir. Annesi yanında olmadığında huzursuz olur ve ona bağlılık gösterdiğini belli eder.
  • Dil gelişimi açısından bu dönemdeki çocukların hayır kelimesini anladığı görülmektedir. Ayrıca bu dönem bebeği anne, baba, mama gibi anlamlı kelimeler söylemeye de başlamıştır. Dil gelişimini destekleyen eve etkileyen birçok faktör olduğu ve her çocukta farklı şekilde ilerlediği unutulmamalıdır.
  • Bilişsel gelişim olarak da önemli atılımların olduğu görülmektedir. Nesnenin sürekliliği kavramı da çocukta bu dönem ile oluşmuştur. Yani gözden kaybolan nesnenin varlığını yitirmediğini bu dönem itibariyle anlamıştır. Bebeğin amaçlı davranmak için harekete geçmesi ise ilk kez bu dönemde görülmektedir.
  • Çocuk kendi kendine yemek yeme davranışlarını ise sergilemeye bu dönemde başlamıştır.
  • Daha önceki aylarda sürekli kendini tekrar eden davranışlar yerini sürekli değişen, yenilenen ve farklılaşan davranışlara bırakmıştır. 9 – 12 ay çocuğu artık deneme ve yanılma yolu ile dış dünyayı tanımaya ve anlamlandırmaya çabalamaktadır.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here