Amniyosentez Nedir Testi Nasıl Yapılır

amniyosentez nedir testi nasıl yapılır
amniyosentez nedir testi nasıl yapılır

Amniyosentez Nedir

Hamilelik döneminde bebeklerin anne karnındaki gelişimi hakkında bilgi veren bir uygulama olan amniyosentez ileri yaş gebeliklerde yapılır. Hamilelerin en tedirgin yaklaştıkları testlerden biri olan amniyosentez; anne karnından su alınması şeklinde de bilinir. Bu uygulamanın yapılmasındaki amaç anne karnındaki bebekte görülme olasılığı olan kromozom bozukluğu riskini ölçmektir.

Hamilelikte yaklaşık 10. haftada amniyo sıvısı üretilmeye başlanır. Bu sıvı bebek için adeta bir koruma kalkanıdır. Amniyo sıvısı; bebeğin rahim içi duvara değmesini engelleyerek bebeğin kordon sıkışmasını önleyen tampon görevi üstlenir. Amniyo sıvısının bebek için bir diğer önemi ise; bebek için besleyici özellik taşımasıdır. Bebek amniyo sıvısını yutabilir ve daha sonra idrarından çıkarabilir. Anne karnındaki bebek amniyo sıvısı içinde hareket eder. Amniyosentez testi ise; amniyo sıvısından şırınga ile bir miktar sıvı alınma işlemidir. Amniyo sıvısından  numune alınarak bebeğin kromozomlarına bakmak ve bir anomali olup olmadığını kontrol etmek için yapılır.

Amniyosentez yöntemi ile bebeğin genetik hastalık taraması, enfeksiyon ve metabolik hastalıklarının tanısı konabilir. Amniyosentez uygulaması bebeğin genetik ve kromozom yapısı hakkında detaylı bilgi vereceği için aileler için önemli bir uygulamadır ve uygulama öncesi aileler detaylı bir şekilde doktorları tarafından bilgilendirilmelidir.

Amniyosentez Testi Nasıl  Yapılır

amniyosentez testi nasıl yapılır
amniyosentez testi nasıl yapılır

Amniyosentez uygulaması 16. ve 22. haftalar arasında yapılabilmektedir. 16 haftadan önce uygulanması tavsiye edilmeyen amniyosentez en yaygın olarak genellikle 17. ve 18. haftalarda uygulanmaktadır.

  • Amniyosentez yapılmasına uzman doktorlar tarafından karar verildikten sonra uygulama öncesinde anne adayının gebelik süreci ile bebeğin detaylı tetkikleri ve ultrason incelemeleri yapılır.
  • Amniyosentez yöntemi için anne adayı sırt üstü yatar ve genel anestezi alması gerekmez. Lokal anestezi ile uygulama yapılır.
  • Herhangi bir enfeksiyon riskine karşı anne adayının karın bölgesi özel solüsyonlar ile titizlikle steril edilmelidir.
  • Amniyosentez uygulamasında özel olarak tasarlanmış incecik bir iğne ile su alma işleminin yanı sıra ultrasonla takip de yapılır. Ultrasonda bebeğin yeri ve hareketleri incelendikten sonra iğneyi karın içine sokar.
  • Amniyon sıvısından alınan ilk 2 – 3 ml örnekler incelemeye alınmaz. Daha sonrasında birkaç tüpe enjekte edilen toplam 15 – 20 ml amniyon sıvısı incelenmek üzere değerlendirmeye alınır.
  • Amniyon sıvısı genelde şeffaf, sarı ve açık krem rengine sahip bir sıvıdır. Kimi uygulamalarda sıvı örneğinde kan lekesi de görülebilir. Bu durumda bebek ve anne adayı için tedirginlik yaratacak bir olay söz konusu değildir.
  • Sıvı örneği alındıktan sonra bebeğin son bir kez daha ultrason kontrolü yapılır. Ve ardından iğne çıkarılır. Amniyosentez uygulama süresi toplamda 2 – 3 dakikayı geçmemektedir.

 Amniyosentez yönteminde; Amniyo sıvısından alınan numunede bebeğin hücreleri vardır. Bu hücreler; bebeğin ağız yutak bölgesindeki hücreler, idrar yollarındaki hücreler ve midesindeki sıvıya ait hücrelerdir. Amniyosentez yöntemi; İnce uzun bir iğne ile anne karnından amniyo sıvısı alınmasıdır. Amniyosentez sıvısından alınan hücreler, özel bir ortamda yaklaşık 20 gün bekletilir ve hücre üretilir. 20 gün sonrasında üretilen bu hücreler daha sonra belli bir evrede hücreler ayrıştırılarak mikroskop ortamında kromozomlar detaylı olarak analiz edilir.

Amniyosentez uygulamasında incelenen kromozomlar bebeğin kromozom yapısını ve yayılışını gösterir. Bebeğe ait olan bu kromozomlarda eğer bir rahatsızlık ya da anormali varsa rahatlıkla görülür. Bu incelemede aynı zamanda bebeğin cinsiyeti de belli olur.

Amniyosentez Ağrılı Bir İşlem Midir

Amniyosentez uygulamasında anne adaylarının merak ettiği başlıca sorulardan biri de amniyosentez uygulaması ağrılı bir işlem midir sorusudur. Amniyosentez uygulamasında anne adayının hissedeceği tek ağrı odağı incecik iğnenin verdiği hafif düzeyde bir ağrıdır. Amniyosentez uygulaması yaptıran anne adayları ile yapılan görüşmeler sonucunda iğnenin girişi esnasında batma hissi oluştuğu, iğnenin çıkarılırken ise basınç hissi olduğu yönündedir. Anne adayları iğne boyunun normalden biraz daha uzun olması sebebiyle kaygı duyduklarını belirtmişler ancak iğnenin oldukça ince uçlu olduğu için düşünüldüğü kadar acı hissetmediklerini söylemişlerdir.

Amniyosentez Neden Yapılır

Daha önceki yıllarda amniyosentez yapılmasının temel amacı bebeğin akciğer ve solunum faaliyetlerini izlemek, kan uyuşmazlığı gibi durumları tespit etmek idi. Ancak günümüzde ise amniyosentez yapılmasının temel nedeni bebeğin plasentadaki fazla suyunu almak ya da bebeğin olası kromozom bozukluğu riskini ortaya koymaktır. Hamilelikte bebeğin gelişiminin izlenmesinde ultrason, ikili ya da üçlü tarama testleri yapılır. Bu testlerden birinde doktorun olası bir risk görmesi durumunda detaylı inceleme için amniyosentez uygulaması yapılabilir. Amniyosentez yapılması gerekli görülen diğer durumlar ise şu şekilde sıralanmaktadır;

  • Amniyosentez; gebelikte 17. ve 22. haftalar arasında riskli gebelik için yapılır.
  • Doğum öncesinde ikili ve üçlü tarama testlerinde risk görülmesi
  • 35 yaş ve üzerinde gebelik yaşanması
  • Anne ya da baba adayında genetik bir bozukluk olması durumunda amniyosentez yapılır. Anne adayı eğer daha önceki gebeliğinde kromozom bozukluğuna sahip bir bebek doğurmuşsa, ikinci gebelikte anne adayından amniyosentez uygulanır.
  • Anne adayı yaşı gençte olsa eğer down sendromu hakkında endişe ve korku yaşıyorsa yapılabilir.
  • Amniyosentez uygulaması için bir diğer neden; Çiftlerde kan uyuşmazlığı olması RH hastalığı oluşmasıdır. Bu gibi durumlarda amniyosentez yapılır.

Amniyosentez Uygulaması İle Hangi Hastalıklar Tespit Edilir

amniyosentez uygulamasında hangi hastalıklar tespit edilir
amniyosentez uygulamasında hangi hastalıklar tespit edilir

Amniyo sıvısından numune alınması olan amniyosentez ile kromozom yapısı ve genetik hastalıklar tespit edilir. Her hücrede 46 kromozom bulunur ve bu kromozomlarda organların yapısı, saç, göz gibi yapıların nasıl çalıştığı hakkında bilgiler vardır. Örneğin 22 numaralı kromozomda kan grubunun nasıl oluştuğu tespit edildi. İşte yapılan bu tespit kan grubunun genidir.

Kromozom yapılarında hastalık oluşması kromozomun tümüyle hasta olması anlamına gelir. Ancak gen hastalığı alt bölümlerden birinin hasta olduğu anlamını taşır. Genlerin tümüne bakmak mümkün değildir. Gen hastalıklarına bakılması için bir genetik bir risk olması gerekir. Ailede görülen cücelik, Akdeniz anemisi, ya da kas hastalığı gibi. Ancak doktorunuzun down sendromundan şüphelenmesi durumunda kromozom incelenmesi gerekir. Amniyosentez ile tespit edilen hastalıklar;

  • Talasemi
  • Polikistik böbrek hastalığı
  • Hemofili A
  • Kas hastalıkları
  • Akciğer gelişiminin tespiti
  • Nöral tüp defekti
  • Rahim içi enfeksiyon tespiti
  • Genetik hastalıkları

Amniyosentez uygulaması ile tüm hastalıkların tespit edilemeyebileceğinin hatırlatması yapılmalıdır. Kromozom hastalıkları ya da down sendromu gibi hastalıkların tanısı amniyosentez yöntemi ile konulabilirken otizm, yarık dudak & damak, kalp hastalıkları, kemik yapısı problemleri ya da tek gen hastalığı olarak bilinen rahatsızlıkların tanısının koyulması için sadece amniyosentez uygulaması yeterli olmayabilir.

Amniyosentez Riskleri Nelerdir

Amniyosentez uygulamasında anne karnından şırınga ile sıvı alınması pek çok anne adayı için endişe vericidir. Öncesinde yapılan ultrason çekiminde anne karnında amniyo sıvısının en fazla olduğu alan tespit edilir ve sıvı alınır. Amniyo sıvısı alınırken plesentadan uzak durulur. Ancak zorunlu durumlarda plesanta alanından geçilerek de sıvı alınabilir.

Amniyosentez yönteminin az da olsa bazı riskleri vardır. %0,5 olasılıkla düşük riski olabilir. Amniyo sıvısı bütünlüğü bozulduğu için bu düşük riski yaratabilir.

Amniyosentez uygulama sonrasında anne adayında görülen ağrı ve kanamalar normaldir. Uygulama ardından anne adayı hafif düzeyde kramplar ve ağrılar yaşayabilir. Ancak şiddetli ağrıların olması, yüksek ateş görülmesi, suyun gelmesi gibi durumlar görüldüğünde hiç vakit kaybetmeden hemen doktora gidilmelidir. Görülme olasılığı çok düşük olmakla birlikte Amniyosentez riskleri şu şekilde olabilir;

  • Fetüste enfeksiyon oluşabilir. (% 0, 1’den az olasılık)
  • Plasentada enfeksiyon görülebilir.
  • Enfeksiyona bağlı düşük görülebilir. ( % 1’den az olasılık)
  • Bağırsakların hasar alma durumu görülebilir.
  • Amniyosentez sıvısının iğne yerinden gelmesi
  • Kan uyuşmazlığı varsa izoimmun değeri artabilir.
Amniyosentez Düşük Riski

Amniyosentez uygulamasından sonra düşük riski az da olsa görülebilir. Uzmanlara göre amniyosentez uygulamasında düşük görülme olasılığı 250 – 300 anne adayında 1 kere görülmektedir. Özellikle gebeliğin 15. haftasından önce yapılan amniyosentez uygulamaları düşük riskini artırmaktadır. Uygulamadan sonra anne adayı istirahat etmelidir. İşlemden sonra; vajinadan kan gelmesi ya da kanamanın artması ile şiddetli ağrının görülmesi düşük belirtisidir. Ancak her vajinal kanama düşük olacağı anlamına gelmez. Düşük riskinden söz edebilmek için kanama ile birlikte rahim ağzında açıklık meydana gelip gelmediğine bakılmalıdır.

Amniyosentez sonrasında bu belirtiler yoksa ve anne adayı işlemin ardından ilk 12 saat bu belirtileri yaşamamış ve sorunsuz geçirmişse düşük riski taşımadığı belirtilir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here