Çölyak Hastalığı, Belirtileri, Tedavisi

çölyak hastalığı, belirtileri, tedavisi
çölyak hastalığı, belirtileri, tedavisi

Çölyak

Son dönemlerde adını sıkça duyduğumuz bir hastalık olan çölyak genç yaşlı hemen hemen herkeste görülebilen bir rahatsızlıktır. Çağımızın sağlık sorunlarından olan çölyak hastalığının bilinmeyen ve merak edilen tüm yönlerini yazımızda sizler için araştırdık. Dileriz ihtiyacınız olan bilgileri bulabilirsiniz.

Çölyak Hastalığı Nedir

Çölyak hastalığı ile ilgili detaylı bilgi sahibi olmak için öncelikli olarak hastalığın tanımını iyi bilmek gerekir. Çölyak hastalığı diğer adı ile selyak hastalığı; metabolizmanın gluten maddesine karşı aşırı tepki vermesi sonucu görülen bir rahatsızlıktır. Yani ince bağırsağın glüten proteini içeren maddelere hassasiyet göstermesi durumudur. Bu hassasiyet bireylerde bir ömür boyu sürdüğü için çölyak, kronik bir hastalıktır.   Çölyak hastaları glüten içeren besinler tükettikleri zaman ince bağırsak tahribi ile birlikte hacmi de daralmaya başlar ve yiyeceklerin emilim sorunu oluşur. Beslenme azlığı sonrasında hastalığın belirtileri ortaya çıkmaktadır.

Özetle çölyak hastalığı, buğday, yulaf, arpa, çavdar gibi temel gluten proteini içeren besinlerin ince bağırsakta emilememesi sonucunda vücudun tepki göstermesi yani bir nevi alerji sorunudur.

Çölyak Hastalığı Belirtileri

Glüten içeren besinlere aşırı duyarlılık gösteren ince bağırsak öncelikli olarak iltihaplanma, bağırsak duvarında tahribatın oluşması ve besinlerin emilim sorunu gibi problemler ortaya çıkmaktadır. Çölyak çocuk ve bebeklerde de görülebilen bir hastalıktır. Ayrıca yiyeceklerin emilim sorunlarından dolayı kansızlık ve osteoporoz gibi sağlık sorunlarına yol açtığı bilinmektedir. Sonrasında ise çölyak hastalığının belirtileri ise şu şekilde ortaya çıktığı bilinmektedir;

  • Şiddetli görülen ishal
  • Karın ve mide bölgesinde şişkinlik
  • Şiddetli karın ağrısı ve gaz sancısı
  • Kül renginde, kötü kokulu ve katı dışkılama
  • Aşırı ve hızlı kilo kaybı
  • Kusma, halsizlik ve iştah kapanıklığı
  • Bacaklarda şişme
  • Dişeti kanaması
  • Ağız içinde aftların oluşması
  • Mide ülseri
  • Adet düzensizlikleri
  • Eklem, kas ve kemik ağrıları
  • Cilt kuruluğu ve özellikle dudaklarda çatlama
  • Ciltte kaşıntı, kızarıklık ve döküntü
  • Gergin ruh hali
  • Uyku düzensizlikleri
  • Tat almada değişiklik
  • El ve ayaklarda karıncalanma
  • Erken yaşlarda görülen kemik erimesi
  • Kansızlık
  • Kısırlık ve tekrarlayan düşükler
  • Mide yanması ve mide ekşimesi

Çölyak Hastalığı Tanısı

Çölyak hastalığı maalesef erken dönemlerde fark edilebilen bir hastalık değildir.  Hastalığın tanısını koymak, teşhis etmek için yapılan çeşitli yöntemler mevcuttur. Tam kan sayım testi, katı dışkı testi, bağırsak röntgeni ve bağırsak mukoza biyopsi testi ile çölyak hastalığının bulguları tespit edilerek tanısı konur. Bilinenin aksine alerji testi ile çölyak hastalığı teşhis edilememektedir.

Çölyak Hastalığı Tedavisi

Çölyak tedavisinde ilk olarak amaç hastalığın olumsuz etkilerini en aza indirmektir. Çölyak hastalığının henüz bir ilaç ile tedavisi mümkün değildir.  Kronik bir hastalık olduğu için günümüz tıp teknolojisi ile hastalığı tamamen ortadan kaldırmak maalesef söz konusu değildir. Hastalığın tedavisi için bireyin dikkat etmesi gereken tek ve en önemli husus glüten içeren besinlerden uzak durmaktır. Bu nedenle buğday, çavdar ve yulaf gibi besinleri içeren yiyeceklerden uzak durmak ve ömür boyu çölyak diyeti uygulamak hastalığın tedavisinde olmazsa olmaz bir şarttır. Çölyak hastası kişi ilk olarak gluten içermeyen beslenme düzeni oluşturmalıdır. Hazır gıdaların birçoğunun glüten içerdiği unutmamalı ve bu gıdaların etiketlerini incelemeyi ihmal etmemelidir. Unutmayın; Çölyak hastalığının kanıtlanmış olan tek tedavi yöntemi glütensiz beslenme düzeni oluşturmaktır.

Çölyak hastalarının uzak durması gereken yiyecekler;

  • Beyaz un, bulgur, irmik, makarna, şehriye, ekmek, kek, kurabiye, bisküvi, gofret, pizza, ketçap, tarhana, her türlü sos, kağıt helva, simit börek vb. gibi buğday, çavdar arpa ve yulaf içeren tüm ürünler
  • Hazır çorba, hazır puding, ketçap ve mayonez
  • Tuzlu ve soslu olarak işlenmiş kuruyemişler
  • Galeta unu veya pane harcı ile yapılmış tüm yemekler
  • Bira, votka ve cin gibi malt içeren içecekler
  • Dondurma, sirke, çikolata, sakız

Çölyak hastaları için güvenli olan yiyecekler;

  • Yumurta
  • Reçel
  • Bal
  • Zeytin
  • Sıvı yağlar
  • Tüm sebzeler
  • Tüm meyveler
  • Tüm bakliyat çeşitleri
  • Et, balık ve tavuk
  • Mısır unu
  • Pirinç unu
  • Patates
  • Kestane unu ve soya unu

Özellikle çölyak hastası kişilerin dikkat etmesi gereken başlıca husus glütenden uzak durmaktır. Glüten içeren ürünler ile glütensiz ürünlerin birbiri ile temas halinde olmamasına ayrıca dikkat edilmelidir. Beyaz ekmek ile glutensiz ekmek aynı paket içerisine bile konmamalıdır. Ya da yemek yapım aşamasında glüten içeren besinlere bulaşmış olan kaşık, çatal ya da süzgeç gibi araç gereçler çölyak hastası kişilerin gıdalarına kesinlikle temas ettirilmemelidir. Bir bulgur tanesinin sekizde biri kadarının bile ince bağırsakta  emilim sorunlarının ortaya çıkması için yeterli olacağı unutulmamalıdır.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here