Pnömotoraks Nedir, Belirtileri Nelerdir, Tedavisi Nasıl Yapılır

149
pnömotoraks nedir, belirtileri, tedavisi
pnömotoraks nedir, belirtileri, tedavisi

Pnömotoraks Nedir

Öncelikle pnömotoraks nedir onu açıklayarak başlayalım; havanın iç ve dış akciğer plevra yaprakları arasına girmesiyle oluşur. Bu yazımızda pnömotoraks belirtileri, nedenleri, teşhisi ve tedavisi hakkında bilgiler bulabileceksiniz.

Uzmanlar havanın iç ve dış akciğer plevrası (plevra yaprakları) arasına girdiğinde pnömotoraks oluşabileceğinden bahseder. Pnömotoraks her yaş grubunda görülebilir. En kötü durumda, hava artık plevral boşluktan dışarı çıkamaz ve böylece her iki akciğerin de çökmesine neden olur. Pnömotoraks ileri aşamada hayatı tehdit eder. Zamanında tedavi gerçekleşmezse, kardiyovasküler yetmezlik ile şoka yol açar.

Pnömotoraks Çeşitleri Nelerdir

Uzmanlar 4 tip pnömotoraks görülebileceğini söyler. Ponömotoraks çeşitleri şunlardır;

  1. Spontan pnömotoraks, sağlıklı insanlarda kendiliğinden ve herhangi bir neden olmaksızın ortaya çıktığı için bu şekilde adlandırılmıştır. Bu pnömotoraks formu, öncelikle 18 ila 35 yaş arasındaki uzun, zayıf erkekleri etkiler. Özellikle dağ sporuyla ilgilenenlerde daha sık görülür.
  2. Pulmonologlar (pulmonolog), KOAH veya kronik bronşit gibi kronik akciğer hastalıkları hava birikimine neden olduğundan semptomatik pnömotoraks gelişebilir.
  3. Travmatik pnömotoraks, göğüs yaralanmalarından kaynaklanır. Bunun en önemli sebebi akciğere delici kesici aletle zarar verilmesi, trafik kazaları gibi nedenlerdir.
  4. Tansiyon pnömotoraksı veya valf pnömotoraks, yoğun tıbbi tedaviye ihtiyaç duyan acil bir durumdur. Tansiyon pnömotoraksında, plevral boşluk artık dışarı çıkamayan hava ile gittikçe daha fazla dolar. Bu sadece akciğerlerin çökmesine neden olmaz. Hava kabarcığı aynı zamanda kalbe de baskı yapar ve kalp dolaşımı yetersiz şekilde sürdürür.

Pnömotoraks zamanında tedavi edildiğinde hasta iyileşir. Hafif pnömotorakslarda bazı durumlarda tedavi gerektirmez, kendiliğinden iyileşir.

Pnömotoraks Belirtileri Nelerdir

pnömotoraks belirtileri nelerdir
pnömotoraks belirtileri nelerdir

Pnömotoraks semptomları, kişiden kişiye göre değişebilir. Hafif bir pnömotoraks bazen hiçbir belirti vermez veya sadece hafif bir öksürük dürtüsüne neden olur.

Ancak pnömotoraks ağır geçirildiği durumlarda ciddi solunum problemleri ile başlar. İç ve dış plevra yaprakları, yani plevral boşluk arasına ne kadar çok hava girerse, nefes darlığı o kadar şiddetli olur. Etkilenenler boğulma hissi yaşarlar. Nefes darlığına bazen gittikçe artan kuru bir öksürük eşlik eder. Tipik olarak kişi hızlı nefes alır ve nefes alırken akciğer uçlarında bir çekilme hisseder. Bazen göğüste de bir baskı hissi vardır. Cilt genellikle soluk ila mavimsi renktedir.

Akciğerlerin veya bir akciğerin çökmesine neredeyse her zaman çok şiddetli ağrı eşlik eder. Ağrı genellikle omuzlara, kollara, sırta veya mideye yayılır.

Yaralanmaya bağlı travmatik pnömotoraks durumunda, hava bazen yaralı cilt bölgesinde toplanır. Bu tür cilt amfizemi, esas olarak küçük bıçak benzeri yaralanmalarda ortaya çıkar.

Tansiyon Pnömotoraks Belirtileri

Tansiyon pnömotoraksı, kapak etkisine bağlı olarak plevral boşluktaki hava basıncının artması nedeniyle hızla kötüleşen semptomlara neden olur. Tansiyon pnömotoraksının tipik belirtileri şunlardır:

  • Nefes darlığı çok hızlı artar,
  • Anormal derecede yüksek kalp atış hızı mevcuttur,
  • Kan basıncı keskin bir şekilde düşer ,
  • Akciğer yetmezliği veya şok riski taşıyan damarlarda kan tıkanıklığı mevcuttur.

Pnömotoraks Nedenleri

Tüm pnömotoraks formlarının ortak nedeni, solunum havasının ait olmadığı yere, yani havanın akciğer içine değil de zar yaprakları arasına sıkışmasıdır ya da hapsolmasıdır. Bu alana plevral boşluk denir. Normalde orada bir negatif basınç vardır. Bu, akciğerlerin genişlemesine izin verir. Bu boşluğa hava girerse, negatif basınç kaybolur ve akciğerler çöker.

Havanın plevral boşluğa nasıl girdiği, pnömotoraksın şekline bağlı olarak değişir.

Spontan Pnömotoraksın Nedenleri

Spontan pnömotoraksın kesin nedenleri bilinmemektedir. Bu nedenle doktorlar en yaygın şekli idiyopatik spontan pnömotoraks olarak adlandırmaktadır. Bilinmeyen bir nedenden ötürü, akciğer zarının hemen yakınında patlayan alveollerden, plevral boşluğa giren havanın sorumlu olduğu varsayılmaktadır. Doktorlar ayrıca kapalı bir pnömotorakstan şüphelenirler.

KOAH, kistik fibroz, amfizem, tüberküloz, bronşit veya astım gibi akciğer hastalıkları ve ayrıca diğer akciğer enfeksiyonları, akciğer dokusunun ve alveollerin tahrişiyle ilişkilidir. Bu hastalıklardan birine eşlik eden bir pnömotoraks varsa, doktorlar ikincil bir spontan pnömotorakstan veya semptomatik pnömotorakstan bahseder.

Travmatik Pnömotoraksın Nedeni

Travmatik pnömotoraks, yaralanmalardan kaynaklanır. Örneğin, iç akciğer zarının göğüs veya sırt tarafından etkilendiği bıçak yaralanmaları tipiktir. Bununla birlikte, resüsitasyon (canlandırma, kalp masajı esnasında kaburga kırıkları) girişimleri, uzun akupunktur iğnelerinin çok derine yerleştirilmesi veya bir merkezi venöz girişi yanlış yerleştirmede travmatik bir pnömotoraksa neden olabilir.

Tansiyon Pnömotoraksının Nedeni

Akciğerlerde dış ortama göre negatif bir basınç mevcuttur. Göğüs veya akciğerlerde mevcut olan bazı yaralanmalarda, bir valf mekanizması her nefeste plevral boşluğa daha fazla hava girmesine izin verir. Ancak bu hava oradan çıkamaz ve aşırı basınç oluşur. Hava birikimi ne kadar fazlaysa, akciğerler arasında kalbe baskı uygular. Böyle durumlarda şiddetli ve tıkalı boyun damarları, asimetrik solunum hareketleri, artan nefes darlığı ve dolaşım çökmesi muhtemeldir. Son olarak, akciğerler tamamen sıkışabilir ve kalp tam anlamıyla durabilir. Zamanında tıbbi yardım olmazsa bu süreç ölümcüldür.

Pnömotoraks Tanısı

pnömotoraks teşhisi
pnömotoraks teşhisi

Doktorlar genellikle, tipik nefes darlığı ve basit bir fizik muayene temelinde şüpheli pnömotoraks tanısını koyarlar. Göğse dokunduğunuzda hastalarda tipik bazı belirtiler mevcuttur. Akciğerler steteskopla dinlendiğinde hangi akciğerin etkilendiğine bağlı olarak genellikle solda ve sağda farklılık gösterir. Steteskopla dinlerken, solunum sesleri genellikle zayıf görünür veya artık duyulamaz.

Pnömotoraks tanısını doğrulamanın en hızlı ve en kolay yolu akciğer röntgeni muayenesidir. Göğüs hastalıkları uzmanları veya cerrahi servisler için özel sonografi cihazları artık bir pnömotoraksı bile otomatik olarak tanıyor. Özellikle travmatik bir pnömotoraks durumunda, bilgisayarlı tomografi gibi diğer görüntüleme yöntemleri sıklıkla başka yaralanmaları saptamak için kullanılır.

Pnömotoraks Tedavisi Nasıl Yapılır

pnömotoraks tedavisi nasıl yapılır
pnömotoraks tedavisi nasıl yapılır

Hafif pnömotoraks vakaları genellikle fark edilmez ve hedefe yönelik tedavi gerektirmez. Vücut, plevral boşluktaki küçük hava birikimlerini kendi kendine parçalar.

Daha büyük hava birikimleri için  torasik drenaj gereklidir. Havanın emildiği plevral boşluğa küçük bir tüp yerleştirilir. 8-10 günlük tedaviden sonra akciğere yerleştirilen tüp kapatılıp, çıkarılır. Akciğerin fonksiyonlarını yerine getirip getiremediğine bakılır. Eğer tedavi olumlu sonuçlanmışsa kişiye solunum fizyoterapisi başlanır. Bunun için de en yaygın yöntem; balon şişirmedir. Böylece sönmüş olan akciğerin eski hava kapasitesine ulaşması hedeflenir.

Travmatik pnömotoraks için tedavi, yaralanmanın türüne göre değişir.

Pnömotoraks Önlemek İçin

pnömotoraks önlemek için
pnömotoraks önlemek için

Pnömotoraksı önlemenin en iyi yolu sigara içmemek veya sigarayı bırakmaktır. Solunum yolu hastalığı olan kişiler, solunum problemlerinin kötüleşmemesi için terapi önerilerine acilen uymalıdır. Tüm pnömotoraks vakalarının yüzde doksanı sigara içenlerde görülür.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

CAPTCHA